Crematorium Moretus

Het crematorium aan begraafplaats Schoonselhof in Wilrijk is na 4 decennia aan intensief gebruik dringend aan vernieuwing toe. Het huidige gebouw getuigt van een ‘moderne’ afhandeling van iets noodzakelijk. Het staat hoog in het landschap, zelfbewust met zijn gezicht naar de gewestweg en zijn rug naar het park. Het verkaveld en verhard terrein werd destijds ontworpen op maat van de auto. Er is geen landschappelijke continuïteit. Het crematorium staat op zichzelf en de omgevingsaanleg beperkt zich tot rijwegen, paden, muren en parkings rondom de gebouwen.

Met de vernieuwing van het Pontes Moretus project willen we de ceremonie terug inbedden in onze culturele traditie. Laten deel uit maken van ons leven… Een levend crematorium. Met de bouw van een nieuw crematorium ontstaat de kans om het project beter te integreren in de parkbegraafplaats Schoonselhof en het project ook klimaatadaptief te maken en de biodiversiteit te verhogen. We krijgen de kans om het park op een belangrijk scharnierpunt te herstellen. Dit door enerzijds de structuur van het park door te trekken en anderzijds door voort te bouwen op het DNA van de plek. We laten ons hier inspireren door de omsloten tuin (hortus conclusus). Een serene typologie die niet zijn architectuur maar het landschap in de kern plaatst. Een architectuur die geen ruimte neemt, maar ruimte geeft. Het nieuwe volume plaatst zich dan ook aan de rand van het park met zijn gezicht richting het park. Er ontstaat een nieuwe landschapskamer waarbinnen voetgangers en auto’s worden gescheiden en waarin verstilling en sereniteit, die eigen zijn aan de plek, opnieuw centraal komen te staan.

Het ontwerp bouwt verder aan een klimaatbestendig watersysteem, afgestemd op de huidige natuurlijke structuren van het Schoonselhof. De biodiversiteit van het waterrijke landschap gekenmerkt door zijn lissen, dotterbloemen, pijlkruid en holpijp krijgt hierdoor maximale kansen en dient tegelijk als infiltratiezone voor intern en omliggende gebieden. Het nieuwe ceremoniegebouw wordt als een drijvend bakstenen schip in het landschap geplaatst. Het gebouw is laag en de natuur overheerst. Binnen in het volume schuift het landschap in de ruimte. Ingekaderd, als een « tableau vivante » . Ceremonieruimtes worden verbonden met patio’s waardoor het afscheid zowel ‘in’ als ‘uit’ de structuur kan plaatsvinden. De structuur is opgebouwd uit natuurlijke materialen die licht en geluid temperen. De kleuren en texturen van de houten wanden, de ruw bekiste kolommen, de Maaskeien in de geslepen betonvloer creëren een ingetogen en warme omgeving.

Met de vernieuwing van het crematorium op het Schoonselhof willen we verder schrijven aan ons pleidooi voor een levend crematorium. ‘Architectuur speelt steeds in op sociale conventies, ofwel door ze te volgen of door ze uit te dagen. Ook de architectuur van de dood (kerkhoven, tombes, crematoria…) heeft zich steeds gespiegeld aan de heersende opvattingen over sterven en de dood.’ We zijn ons nu nog meer bewust van de dynamiek die in die heersende opvattingen steekt en ontwikkelen graag onze visie hierop verder in de context van Schoonselhof, waar deze opvatting in een andere landschappelijke, stedelijke en sociale context kan rijpen.

https://www.a2o-architecten.be/work/crematorium-moretus-antwerp