Studie UAntwerpen toont openheid voor aquamatie naast begraven en crematie
Bijna negen op de tien Vlamingen vinden dat mensen vrij moeten kunnen kiezen hoe ze afscheid nemen: via begraven, crematie of nieuwe uitvaartvormen zoals aquamatie. Dat blijkt uit academisch onderzoek van de Universiteit Antwerpen bij 3.275 Vlamingen. Aquamatie is een alternatieve uitvaartmethode waarbij het lichaam niet wordt verbrand of begraven, maar versneld wordt afgebroken in een cilinder met warm water. Eén op de vijf Vlamingen zou aquamatie overwegen als die methode wettelijk wordt toegelaten. De studie toont dat er in Vlaanderen een duidelijk groeiend maatschappelijk draagvlak is om dergelijke nieuwe mogelijkheden, naast de bestaande uitvaartvormen, beschikbaar te maken.
De resultaten van het onderzoek sluiten aan bij de evoluties die de uitvaartsector al langer ziet. In Vlaanderen overlijden vandaag jaarlijks ongeveer 65.000 mensen, van wie meer dan 75% wordt gecremeerd. Terwijl begraven decennialang de norm was, kiezen steeds meer Vlamingen voor crematie. Op tien jaar tijd steeg het aandeel crematies in Vlaanderen van 63% in 2013 naar 79% in 2025.
“De manier waarop we afscheid nemen verandert mee met de samenleving”, zegt Tom Wustenberghs, algemeen directeur van Pontes. “Voor ons draait het niet om mensen te overtuigen om voor aquamatie te kiezen. Wat wij willen, is dat families meer keuze krijgen. Aquamatie kan een bijkomende mogelijkheid zijn naast begraven en crematie, zodat iedereen een afscheidsvorm kan kiezen die het best bij hem of haar past.”
Positieve houding, maar ook nood aan informatie
Uit het draagvlakonderzoek van Universiteit Antwerpen blijkt dat 40% van de Vlamingen vandaag al een positieve tot zeer positieve houding heeft tegenover aquamatie, over alle leeftijden en genders heen. Ongeveer een derde (34%) staat er neutraal tegenover. Wanneer mensen gevraagd wordt of ze aquamatie zouden overwegen als het wettelijk mogelijk zou zijn, antwoordt één op de vijf (18%) dat hij of zij dit effectief zou overwegen. Tegelijk geeft bijna de helft van de respondenten (48%) aan dat ze nog onvoldoende geïnformeerd zijn om een beslissing te nemen. Dat wijst volgens onderzoekers op een duidelijke openheid, maar ook op een behoefte aan correcte informatie.
“Onze studie toont dat er in Vlaanderen wel degelijk een groeiend maatschappelijk draagvlak bestaat voor aquamatie”, zegt professor Sarah Van de Velde, verbonden aan het departement Sociologie van de Universiteit Antwerpen. “Wat opvalt, is dat er geen principiële afwijzing leeft tegenover aquamatie. Waar er terughoudendheid is, heeft die vooral te maken met persoonlijke gevoelens, vragen over de ecologische of financiële aspecten, of met hoe naasten daartegenover zouden staan. Tegelijk zien we een grote groep mensen die aangeeft nog onvoldoende geïnformeerd te zijn, wat toont dat het debat hierover nog in ontwikkeling is.” De studie toont dat vandaag 24% van de Vlamingen al bekend is met aquamatie.
Keuzevrijheid centraal
De studie benadrukt vooral het grote belang dat Vlamingen hechten aan keuzevrijheid. Bijna negen op de tien respondenten vinden dat inwoners vrij moeten kunnen kiezen tussen verschillende uitvaartvormen. Slechts een kleine minderheid (3%) is het daarmee oneens.
Voor Pontes vormt precies dat principe het uitgangspunt. Wustenberghs: “Uitvaarten zijn vandaag veel persoonlijker dan vroeger. Wat mensen belangrijk vinden, zijn vooral de persoonlijke betekenis van het afscheid, het praktisch gemak voor naasten en nabestaanden, en de betaalbaarheid. Traditie of religie spelen een kleinere rol dan vroeger. In zo’n context is het logisch dat ook de mogelijkheden evolueren.”
Voorzichtige introductie richting 2028
Pontes profileert zich vandaag als pionier in de Benelux op het vlak van aquamatie. Eind oktober 2025 stelde Pontes in Wilrijk het eerste aquamatietoestel van België voor, een belangrijke stap in een proefproject dat een innovatie betekent voor de Belgische uitvaartsector.
Aquamatie is een uitvaarttechniek waarbij het lichaam wordt afgebroken via alkalische hydrolyse. Daarbij wordt het lichaam in een gesloten cilinder geplaatst, die gevuld wordt met warm water en kaliumhydroxide. Onder hoge druk en een temperatuur van 150 à 160 graden breekt het lichaam op natuurlijke wijze af. Na vier uur blijft een poreus beendergestel over dat, net als bij crematie, wordt vermalen tot as en meegegeven wordt aan de nabestaanden. Voor families verandert er dus weinig aan de beleving van het afscheid.
Internationaal wordt deze techniek al toegepast in onder meer de Verenigde Staten, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Ierland. In Vlaanderen wordt aquamatie momenteel nog onderzocht binnen het proefproject van Pontes, in samenwerking met universiteiten en onderzoeksinstellingen. Daarbij werken onderzoekers van KU Leuven onder meer rond microbiologische veiligheid en de afbraak van ziekteverwekkers, terwijl de Universiteit Antwerpen de milieutechnische en ecologische aspecten bestudeert.
Pontes hoopt, afhankelijk van de onderzoeksresultaten en het wettelijke kader, aquamatie in de loop van 2028 als nieuwe uitvaartmogelijkheid in Vlaanderen te kunnen aanbieden. “Wij geloven dat innovatie in de uitvaartsector altijd moet vertrekken vanuit respect, wetenschappelijke onderbouwing en maatschappelijke dialoog”, besluit Wustenberghs. “Als publieke speler willen we daarin verantwoordelijkheid nemen en, samen met onze partners, zorgvuldig pionieren. Dit onderzoek toont dat daar in Vlaanderen ruimte voor is.”