Onderzoek toont biologisch goed afbreekbare restvloeistof zonder menselijk DNA
De eerste proefaquamaties in het pilootproject van Pontes zijn positief verlopen. De Universiteit Antwerpen onderzocht de restvloeistof die na aquamatie overblijft en stelt vast dat die biologisch goed afbreekbaar is. Ook werd er geen menselijk DNA aangetroffen in de restvloeistof. Daarmee levert het proefproject een belangrijke eerste wetenschappelijke onderbouw voor aquamatie als mogelijke bijkomende uitvaartvorm in Vlaanderen.
Aquamatie is een nieuwe uitvaarttechniek waarbij het lichaam niet wordt begraven of verbrand, maar via water en alkalische hydrolyse wordt afgebroken in een gesloten metalen cilinder. Na afloop blijven botresten over die, net als bij crematie, worden vermalen tot assen en aan de nabestaanden kunnen worden meegegeven in een urne.
De proefaquamaties vonden plaats bij Pontes in Wilrijk, onder begeleiding van experts van het Schotse bedrijf Resomation dat de aquamatietoestellen bouwt. “Deze eerste resultaten zijn belangrijk, omdat ze ons helpen om aquamatie wetenschappelijk te onderbouwen”, zegt Tom Wustenberghs, algemeen directeur van Pontes. “Voor ons is een nieuwe uitvaartvorm alleen mogelijk als ze correct, respectvol en verantwoord kan gebeuren. Daarom willen we elk onderdeel van het proces zorgvuldig onderzoeken.”
Restvloeistof biologisch goed afbreekbaar
Een belangrijk aandachtspunt in het proefproject is de samenstelling en bestemming van de restvloeistof die na aquamatie overblijft. “We kunnen stellen dat de restvloeistof biologisch goed afbreekbaar is”, zegt onderzoeker Koen Goossens van UAntwerpen. “De resultaten tonen zeer gunstige waarden. Voor verschillende parameters zitten de metingen onder de detectielimiet, wat wijst op een goede biologische afbreekbaarheid.”
Ook Aquafin beoordeelt de eerste resultaten positief. “De waarden uit het onderzoek zien er veelbelovend uit”, zegt R&D Manager Birgit De Bock. “Op basis van deze eerste gegevens is het veilig om de restvloeistof naar de waterzuivering af te voeren. Het gaat om goed biologisch afbreekbaar restwater. Ook met het oog op de strengere Europese normen rond waterzuivering, die de komende jaren verder worden vertaald naar Vlaanderen, zijn deze eerste resultaten alvast geruststellend.”
Daarnaast werd er geen menselijk DNA aangetroffen in de restvloeistof. “Het menselijk DNA wordt zoals verwacht volledig afgebroken tijdens het aquamatieproces”, zegt professor Paul Herijgers van KU Leuven. “We gaan ervan uit dat dit in de volgende proefaquamaties ook het geval zal zijn.” Wustenberghs vult aan: “Dat is ook maatschappelijk belangrijk. Na aquamatie blijven alleen de botresten over, die aan de nabestaanden worden meegegeven in de vorm van assen.”
Verdere analyses volgen
De eerste resultaten zijn positief, maar vormen nog geen eindpunt. De komende maanden volgen bijkomende proefaquamaties. Daarmee willen Pontes en de betrokken partners nagaan of de eerste goede bevindingen bevestigd worden over een bredere reeks testen. Het verslag over die proefaquamaties wordt in het najaar verwacht, zodat nog dit jaar het wetenschappelijke eindrapport kan worden opgemaakt.
Dit traject is een samenwerking tussen Pontes, KU Leuven, UAntwerpen, VITO, VMM, Aquafin en FANC en moet duidelijk maken aan welke voorwaarden aquamatie in Vlaanderen zou moeten voldoen. Pontes hoopt, afhankelijk van de onderzoeksresultaten, op een regelgevend kader waarbij aquamatie als nieuwe uitvaartmogelijkheid in Vlaanderen kan worden toegelaten.
Pioniersrol in België
Pontes stelde eind oktober 2025 in Wilrijk het eerste aquamatietoestel van België voor. Het proefproject wordt van nabij opgevolgd door wetenschappelijke partners en verloopt in overleg met overheden en gespecialiseerde instanties. Aquamatie wordt internationaal al toegepast in onder meer de Verenigde Staten, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Ierland. Ook met landen waar de techniek al verder staat, wordt kennis gedeeld.
De nieuwe resultaten sluiten aan bij het bredere maatschappelijk debat over keuzevrijheid in uitvaart. Uit recent onderzoek van UAntwerpen bleek dat bijna negen op de tien Vlamingen keuzevrijheid in uitvaartvormen belangrijk vinden. Vier op de tien staan positief tot zeer positief tegenover aquamatie, en één op de vijf zou de methode vandaag al overwegen als ze wettelijk mogelijk was.
“Wij zien aquamatie niet als een vervanging van begraven of crematie”, besluit Wustenberghs. “Het gaat om een mogelijke bijkomende keuze. Net daarom willen we dit traject zorgvuldig, transparant en wetenschappelijk onderbouwd verderzetten. Innovatie in de uitvaartsector vraagt tijd, respect en vertrouwen.”
Over Pontes
Pontes is een Intergemeentelijk Samenwerkingsverband (IGS) van 57 aangesloten steden en gemeenten. Als publieke en onafhankelijke partner in de uitvaartsector verzorgt Pontes crematies, afscheidsplechtigheden en uitvaartmaaltijden. Pontes vormt een brug tussen de nabestaanden enerzijds en de uitvaartsector, de overheid en de samenleving anderzijds. Keuzevrijheid, neutraliteit en sereniteit staan hierbij centraal.